Zoe Kazan, twórczyni i scenarzystka serialu "Na wschód od Edenu", jest także wnuczką Elii Kazana, reżysera ekranizacji z 1955 roku. W jej interpretacji akcenty rozłożono jednak zupełnie inaczej. Widzowie otrzymują epicką, a zarazem zatrważająco mroczną opowieść o Cathy - jednej z najbardziej niejednoznacznych antybohaterek literatury.
Serial Netfliksa poświęca więcej czasu historii kilku pokoleń i rozwija postacie, które we wcześniejszej ekranizacji nie otrzymały równie dużo przestrzeni. Przez dłuższy czas "Na wschód od Edenu" zajmował pierwsze miejsce w TOP 10 najpopularniejszych seriali platformy. Obecnie w Polsce wyprzedziło go "W głębinach". Produkcja niezmiennie jednak, podobnie jak "Lalka", wzbudza gorące dyskusje. Wszystko między innymi za sprawą częściowego porzucenia opowieści o dwóch braciach na rzecz portretu kobiety ogarniętej mrokiem. Kobiety złej do szpiku kości. Ale czy na pewno?
"Na wschód od Edenu": Netflix ekranizuje na nowo epicką opowieść
Serial rozpoczyna się dość nietypowo, biorąc pod uwagę, że to grana przez Florence Pugh Cathy jest główną bohaterką opowieści. Zoe Kazan pierwszy odcinek poświęca bowiem Adamowi (Christopher Abbott) i Charlesowi (Mike Faist) Traskom, wprowadzając widza w historię braci, zanim na ekranie pojawi się Cathy. Ta trafia do opowieści dopiero pod sam koniec odcinka, gdy zdążymy już poznać źródła napięć, rywalizacji i zazdrości, które od lat zatruwają relację między mężczyznami.

Adam bierze Cathy za żonę, choć ta zdążyła już zawrócić w głowie Charlesowi. Żaden z braci nie zna przeszłości dziewczyny, która pojawiła się u progu ich drzwi znikąd, na skraju życia i śmierci. Nowożeńcy przeprowadzają się do Kalifornii, choć Cathy wcale nie chce wyjeżdżać. Można zresztą zadać sobie pytanie, czy kiedykolwiek naprawdę chciała poślubić Adama. Wkrótce dowiaduje się, że jest w ciąży. Nie takiego życia pragnie. Po narodzinach bliźniaków porzuca męża.
Serial "Na wschód od Edenu" brutalnie obnaża wyobrażenia, którymi człowiek potrafi nieświadomie karmić się przez całe życie. To opowieść o iluzjach, które ludzki umysł jest w stanie wytworzyć, a następnie podtrzymywać przez lata. Wyobrażenia Adama zostają tu skonfrontowane ze złem uosabianym przez Cathy. Nie jest to jednak zło jednowymiarowe. Zoe Kazan pokazuje, co spotkało bohaterkę i jak ukształtowały ją kolejne doświadczenia. Wyjaśnia jej postępowanie, ale go nie usprawiedliwia. Właśnie na ten aspekt szczególną uwagę zwracają komentujący. Cathy już w bardzo młodym wieku dopuszcza się brutalnych czynów, a jej życie naznaczone jest złem i pogłębiającym się mrokiem. Psychologiczne tłumaczenie jej zachowania może odbierać opowieści filozoficzną głębię oryginału. Ja jednak nie z tym elementem mam największy problem.
Owszem, momentami serial bywa zbyt dosłowny - zwłaszcza w ostatnich odcinkach. Gdy Cathy, a właściwie już Kate, przejmuje władzę nad domem publicznym, popada w skrajną degenerację. Jej przybytek staje się niesławnym miejscem fetyszyzmu, przemocy i nieustannego przekraczania granic. Sama bohaterka powoli traci zmysły, a scenografia domu dosłownie pogrąża się w czerni. Mroczny wystrój jej komnaty, przygaszone oświetlenie, ciężki makijaż. Wszystko to ma nam pokazać, co dzieje się z Cathy, ale twórczyni robi to w sposób daleki od subtelności.

Moim największym zarzutem wobec nowości Netfliksa jest nierównomierne rozłożenie akcentów opowieści. "Na wschód od Edenu" wielokrotnie testował moją cierpliwość dłużyznami i przegadanymi odcinkami. O ile postać Cathy została napisana i odegrana bez zarzutu, o tyle pozostałe wątki nie przyciągają już aż tak dużej uwagi. Niestety, opowieść o braciach, a następnie synach Trasków, w moim odczuciu nie wybrzmiewa wystarczająco mocno. Zamiast stanowić równorzędny element tej rodzinnej sagi, sprawia wrażenie pretekstu do przedstawienia historii Cathy. Warto jednak odnotować znakomitą rolę drugoplanową Hoon Lee. Jego kreacja Lee nadaje historii Adama Traska dodatkowego, emocjonalnego wymiaru.
Nie można jednak odmówić serialowi zachwycającego, a zarazem odrzucającego portretu jednej z najbardziej niejednoznacznych antybohaterek, jakie oglądaliśmy na ekranie w ostatnich latach. Szkoda tylko, że w tej opowieści o złudzeniach, rodzinnych konfliktach i naturze zła zabrakło równowagi. Historia Cathy przyćmiewa losy pozostałych bohaterów, a epicka saga momentami traci rozmach na rzecz zbyt dosłownego portretowania jej mroku. Pozostaje niewiele przestrzeni na własne refleksje, jakby ktoś zza ekranu za wszelką cenę chciał dopowiedzieć widzowi, co powinien zobaczyć i zrozumieć. A szkoda.











